Merhabalar, öncelikle bu makalemde sizlere Raspberry Pi için kullanabileceğiniz işletim sistemlerine değinmek istiyorum. Bunun haricinde makale içerisinde, işletim sistemi ile alakalı olarak donanım yada proje gibi örneklere de değineceğimi bilmenizi isterim.
- Raspbian (Debian tabanlı) - Raspberry Pi resmi işletim sistemi
- Raspberry Pi için hazırlanan Raspbian'ın son dağıtımı ise, Raspbian Jessie adını taşıyor. Resmi olarak her Raspberry Pi sürümü için güncellemeler servis ediliyor. Raspbian'ın Jessie kod adlı sürümü öncesi kullandığı sürüm adı ise, Raspbian Wheezy sürümüydü.
- Temel Raspbian Komutları (Terminal):
- sudo reboot yada reboot - Raspberry Pi yeniden başlatılır.
- lsusb - Cihaza bağlı USB aygıtlarını listeler.
- sudo raspi-config - Raspberry Pi Konfigrasyon arayüzünü açar.
- sudo service networking restart - Network üzerindeki değişikliği kaydedip algılanmasını sağlar.
- sudo fdisk -l - mevcut disk bölümlerini listeler
- route - ip yönlendirmelerini listeler.
- startx - Grafik arayüzünü başlatır.
- Raspbian Jessie'nin 23 Eylül 2016 tarihli güncellenen imajında kullanıcıları PIXEL adlı UI yeniliği ve yeni uygulamalar karşılıyor.
- Kano OS (Kanux)
- Kano.me tarafından dağıtılan Kano OS, Çocuklara eğitici, kodlamayı ve bilgisayar kullanımını basit ve keyifli hale getirmeyi amaçlıyor.
- Kano OS, masaüstü görünümü oldukça sade ve uygulamalar kasmayacak şekilde tasarlanmış.
- Kano OS, esasında Kano setini satın alanlar için ticari amaç doğrutusunda tasarlanmış olsa da, Kano OS'u kullanmak için kano dağıtımını ücretsiz indirerek, sdkart'a yakıp Raspberry Pi cihazınızda rahatlıkla kullanabiliyorsunuz. Tek farkı Kano seti çok pahalı ve kano setini alınca turuncu renkte kablosuz bir klavye+mouse, bunun yanında harici hoparlör, Raspberry Pi koruma kabı, HDMI kablosu sahibi oluyorsunuz hiç gerek yok.
- RetroPie
- RetroPie, Raspberry Pi cihazınızı oyun konsoluna dönüştürmenize olanak sağlayan bir sistem imajı.
- Oyunseverler ve eski oyunları tekrar hafızalarda canlandırmak için birebir bir sistem. İmajı sorunsuzca kurup, ayarları yaptıktan sonra keyifle oynamaya başlayabiliyorsunuz.
- RetroPie dağıtımları için; RetroPie'yi, retropie.org.uk (önceden petrockblock.com ile dağıtılıyordu) adresinden indirebilirsiniz.
- RetroPie kullanabilmek için ise, Raspberry Pi ile birlikte Klavye+Mouse, 1 yada 2 adet oyun kolu gerekmektedir.
(SNES Controller)- İnternet üzerinde sırf RetroPie için, hobi amaçlı Raspberry Pi bilgisayarını oyun kasasına dönüştürenleri de görebilirsiniz. Raspberry 1,2,3 haricinde Zero için de hobi amaçlı RetroPie oyun kasaları, ilgi duyanlar tarafından tasarlanmış durumda.
- OpenELEC
- OpenELEC ile Cihazınızı Media Center'a (Ev sinema sistemi) dönüştürmenize olanak sağlanıyor.
- OpenELEC ile cihazınızda fotoğraf görüntüleme, müzik dinleme, video izleme, uygulama çalıştırabilme ve sistem ayarlarını düzenleyebilmenize olanak sağlanmış. Örneğin: Bir müziği yada video dosyasını harici olarak taktığınız USB Bellek yada Harici Harddisk'ten oynatabildiğiniz gibi, Müzik, Video hizmeti veren uygulama servislerini de ekleyerek, servislerden faydalanabiliyorsunuz.
- Sistemin en iyi yanı, görüntü ve ses arabirimleri ile tamamen destekli ve oldukça geniş konfigrasyon arayüzüne sahip. Network ile etkileşim de sağlayabiliyorsunuz.
- Diğer sistemler ile kıyaslanacak olunursa, HTMI yada Audio için ek bir ayarlama yapmanıza yada hiçbir şekilde tek satır kod yazmanıza bu sistemde gerek kalmıyor.
- İnternet tabanlı video servislerini uygulama yükleme kısmından indirebiliyorsunuz. (YouTube,Vimeo,Vine vsvs.)
- Her ne kadar sistem açık kaynaklı olsa da, arayüzü son kullanıcının rahatlıkla kullanabileceği, kontrol edebileceği şekilde tasarlanmış ve sistem hiçbir şekilde kasmıyor.
- Kodi'nin web arayüzü sayesinde (ip adresinden erişerek) ise;
- Remote sekmesinde ses attırma ve azaltma, cihazı kapatma, sağ-sol,üst-alt tuşları gibi komutları gönderebiliyorsunuz. (YouTube'da incelemek için; Raspberry Pi OpenELEC (Kodi) - Remote Control)
- Windows IoT (Windows 10 IoT olarak da duyabilirsiniz.)
- Windows IoT ile network denetimleri/projeleri , Windows IoT uygulamaları, Internet of Things projeleri, elektronik bazlı proje denetimleri de sağlayabileceğiniz, Windows'un ARM bazlı IoT Core olarak çıkardığı ve Windows Developer'lara hitap eden sistem, Raspberry Pi 2/3 yanı sıra, MinnowBoard Max, DragonBoard 410c* sistemlerini de destekliyor.
- Windows 10 IoT, 30.09.2015 tarihinde start aldı ve ilk olarak Raspberry Pi 2 ve Minnow Board Max için dağıtımının paylaşıldığını hatırlatalım.
- Windows IoT henüz gelişmekte olan bir sistem olduğunun da altını çizmek isterim.
- Ayrıca Windows Store'da bu pazara acelece atılanlar arasında,
- Piyasada Raspberry Pi seti olarak da, Raspberry Pi 2/3 Microsoft IoT Seti (Windows 10 IoT) gibi isimlerde setler de satılıyor. Tek farkı cihazın yanı sıra size ufak tefek parçaları da satıyorlar, bilginiz olsun istedim.
- Android Things IoT
- Android'in çıkardığı bir sistem olan Android Things IoT preview sürümünü ilk kez 13.12.2016 tarihinde yayımladı. Android Things de Windows 10 IoT gibi bir IoT platformu.
- Kodları Android Studio 2.2 ve üstü sürümlerde cihaz ile adb arası etkileşim kurularak çalıştırılabiliniyor. Şuan için bir karşılama ekranı var, web arayüzü gibi bir yapı dahi yok. ufak ufak denemeler yapabilirsiniz.
- Sistem Android 7.0 sürümü ile Raspberry Pi 3 üzerinde çalıştırılabiliniyor.
- Pardus ARM
- Pardus ARM de Raspbian gibi Linux türevli. Tek farkı ise yerli üretim olması. Pardus ARM, en son olarak Pardus ARM 3 adında topluluk sürümünü sırasıyla Raspberry Pi 2, Pardus ARM Bulut (Raspberry Pi 3 - 19.05.2016 tarihinde) ve Raspberry Pi 3 (12.01.2017 tarihinde) için dağıtımını paylaştı.
- Pardus ARM 3 ile birlikte Uzak bağlantı, SSH ve Web sunucusu aktif geliyor. İsteğe bağlı olarak da FTP sunucusu kurabiliyorsunuz.
- Web sunucusunu Wordpress'e benzer bir blog sistemi ile ufak çaplı bir sistem sayesinde blog, portal gibi sistemleri kullanabiliyorsunuz.
- Denenmesi gereken yerli bir dağıtım olduğunu da tekrar iletmiş olalım.
- Pardus ARM 3 detaylı bilgi için; pardusarm.com ve indirmek için armdepo.pardustopluluk.org
- Resmi olarak set yada kasa satışları bulunmasa da, Pardus ARM geliştiricilerimiz de, kasa tasarımı olayında bence gayet iyiler.
- Ayrıca Raspberry Pi 3 için hazırlanmış Bulut (Cloud) sürümü de, ayrıca imaj olarak bulunmaktadır.
- Bu sistemler haricinde,
- AndroidThings (Android'in IoT platformu)
- Pidora (Fedora tabanlı)
- Ubuntu for ARM (Ubuntu Server, Ubuntu Mate, Snappy Ubuntu Core/Pi 2 )
- Ubuntu Mate, Raspberry Pi için en performanslı işletim sistemleri sıralamasında ilk üç içerisinde sayabilirim.
- Ubuntu Server indirmek için, ilgili armhf .img uzantılı dosyayı indiriniz.
- Ayrıca Ubuntu türevli Xubuntu (XFCE) ve Lubuntu (LXDE) sürümleri de mevcut.
- CentOS 7 (Raspberry Pi 2/3) - Denenmiştir.
- .img.xz sıkıştırılmış dosyadır. 7-Zip ile çıkarabilirsiniz.
- SUSE (SUSE Linux Enterprise Server for ARM)
- Kasım 2016'da görücüye çıkan SUSE, Paralı satılmakta olup güncelleme ve paketleri ücretsizdir.
- SUSE için, suse.com/products/arm
- OSMC (Open Source Media Centre / Eski RaspBMC)
- https://osmc.tv
- OpenMediaVault (Open network attached storage solution)
- Cluster,NAS,FTP,SSH,Cron gibi işleri yapmanıza olanak tanıyor. Web ve Terminal ekran üzerinden erişiliyor.
- Web arayüz girişi;
- username - admin
- password - openmediavault
- Console/ssh arayüz girişi;
- username - root
- password - openmediavault
- https://www.openmediavault.org/
- Buradan hızlıca indirebilirsiniz
- Tizen OS (Samsung Open Source Group)
- Samsung'un Tizen OS 3.0'ı da Raspberry Pi 2 için çalışan sistemler arasında.
- Sistem geliştirilme aşamasında.
- https://files.s-osg.org/tizen-on-rpi2/
- Raspberry PI Digital Signage
- Raspberry Pi üzerinde Web ve Video görünümlü arayüz birimi oluşturmak ve temel olarak Kioks cihazlarında da kullanılabilmesi hedeflenmiştir.
- https://www.binaryemotions.com/digital-signage/raspberry-digital-signage/
- MinePeon (Arm Mining Platform)
- Bitcoin mining platform
- Arch Linux
- Pi-Top OS
- Parrot Security OS (Kali Linux gibi güvenlik sistemi)
- Hypriot OS - Docker Pirates
- Sailfish OS
- Yine Raspberry Pi 2'de çalıştırılmış sistemler arasında bulunan Sailfish OS, arayüz olarak Android ve iOS benzeri görünüme sahiptir.
- Firefox OS (Fxos - Foxberry Pi)
- Demo olduğunu ve Firefox OS'un da Raspberry Pi için geliştirildiğini duydum.
- Chromium OS (Chrome OS)
- Chromium OS for SBC'ı (Single Board Computers), https://www.chromiumosforsbc.org adresinden indirebilirsiniz.
- Henüz Raspberry Pi 3 ve Zero sürümleri için geliştirilme çalışmalarına devam edildiği söylenen Chrome OS, Raspberry Pi 2'de ve Raspberry Pi 3 içinde Beta sürümü çalışmaktadır.
- Raspberry Pi 3 de denediğim Beta sürümü, Grafik ve Ses konusunda benim gözümde sınıfta kaldı. Kano OS, Chrome OS'dan kıyaslanamayacak kadar iyiydi, Google bu konuda beni hayal kırıklığına uğrattığını netçe söyleyebilirim.
- RecalBox
- RecalBox'da RetroPie gibi bir oyun sistemi
- recalbox.com ve https://github.com/recalbox/recalbox-os/releases adreslerinden indirilebilinir.
- Windows CE(WinCE) - Embedded Compact Edition 7
- Böyle de bir işletim sistemi Microsoft tarafından ayrıca yazılmış, Raspberry Pi 2'de çalıştığını duydum. Bunu da bilin istedim.
- Buradan indirebilirsiniz https://ceonpi.codeplex.com
- Android KitKat (Cihaz ekran boyutu uyum sağlıyorsa, BerryBoot ile kurabilirsiniz. Not: Bende desteklemediği için kurduğum sistem imajında, görüntü sağlayamadım.) - Android 2.3 Gingerbread (CyanogenMOD 7.2)
- MotionEye OS - Network üzerinde kamera yönetimi sağlayabileceğiniz imaj, Raspberry Pi, Banana Pi ve Odroid boardlarında çalışmaktadır. İmage github üzerinden indirilebilir.
- Pinet, Risc OS sistemlerini de destekliyor.
- Şimdiye kadar tüm Raspberry Pi işletim sistemleri için; https://elinux.org/RPi_Distributions
Not: Son paylaştıklarımı henüz denemedim. Denediğim takdirde özelliklerini ve performanslarını da sizlerle makaleyi güncelleyerek paylaşabilirim.
- Ayrıca işletim sistemlerini hızlı yükleme, çalıştırma gibi işlemler için;
- Raspberry Pi Noobs
- Raspberry Pi kullanıcılarına güncel sistemleri Raspberry Pi Noobs ile internet üzerinden yükleyebilme, kullanabilecekleri sistemleri kurma imkanı tanıyor.
- Berryboot
- Raspberry Pi Noobs ile aynı mantıkta çalışan Berryboot, Noobs'dan farklı olarak birden çok işletim sistemini tek sdkart üzerinde kurma ve çalıştırma imkanı sağlıyor.
- Bir sistemi Ctrl-Alt-Del ile kapatıp farklı sistemi hızlıca açabiliyorsunuz. Sistem kurulumlarını da internet bağlantısı ile gerçekleştirebiliyorsunuz.
- Raspberry Pi Noobs'da bulunmayan RetroPie gibi sistemleri tek seferde yüklemenize olanak tanınıyor.
- Berryboot tamamen açık kaynak kodlu.GitHub üzerinden indirebilirsiniz. https://github.com/maxnet/berryboot
- Raspberry Pi Noobs
| Raspberry Pi 2 | Raspberry Pi 3 | Raspberry Pi Zero/W | |
| Mimari |
|
|
|
| Ram |
|
|
|
| Ev Sinema Sistemleri |
|
|
|
| İşletim Sistemleri |
|
|
|
| Light Systems |
|
|
|
| Internet Of Things |
|
|
|
| Digital Signate |
|
||
| Security |
|
|
|
| Server/Networking/Cloud |
|
|
|
| Gaming |
|
|
|
| Boot Manager |
|
|
|